Nepali Question Paper 2080 (Old Question)

तलको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :

अव्यवस्थित तरिकाले वजनजङ्गल कटानी हुँदा भूक्षयको जोखिम बढ्न थालेको छ । सीमित व्यक्तिले सुटुक्क वनजल कटानी गरे पनि परिणाम सबैले भोग्नु परेको देख्दा म त छक्क पर्छ ।

तलको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा टुक्का पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्ः

हरेक व्यक्तिले आफ्नो जीवनलाई व्यवस्थित गर्न योजना बनाएर काम गर्ने हो भने जीवनमा अगाडि बढ्न कसैको गोडा मल्नु पर्दैन । कतिपय मानिसहरू भने समय छँदा कानमा तेल हालेर बस्ने अनि जब पर्यो राती तब बुढी ताती भनेझैँ अन्तिम समयमा आएर आत्तिने गर्दछन् । यस्ता मानिसहरू देख्दा मलाई भिरबाट लड्ने गोरुलाई राम राम भन्न सकिन्छ तर काँध हाल्न सकिन्न भन्ने भनाई सम्झना आउँछ ।

तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :

नैतिक पक्ष उच्च भएको मानिस साहसी हुन्छ । मर्यादित भएर काम गर्ने र अनुशासनलाई मानवीय आचरणका रूपमा मान्ने मानिसहरू पहिचान गरी सम्मान गर्नुपर्छ । शिक्षित र बौद्धिक व्यक्तिहरू मानिसको अभिभावक तथा गुरु भएर पथप्रदर्शक बन्न सक्नुपर्छ ।

तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :

पिताम्बर र नीलकण्ठले आ-आफ्नो बारीमा सयपत्री फूलको व्यवसाय गरेर घरखर्च चलाएका छन् । उनीहरूले बाबुआमासँग पनि यस कामका लागि आपसी सरसल्लाह गरेका थिए। ठुलाठुला सपना पूरा गर्नका लागि भैझगडा नगरीकन सङ्गठित प्रयत्न र आपसी मेलमिलापको खाँचो पर्दछ भन्ने कुरामा उनीहरू सचेत छन् ।

तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गरी तिनको नामसमेत लेख्नुहोस् :

आमा मामाघरमा गएपछि बुबाले मलाई खाना बनाउन लगाउनु भयो । मैले सम्पूर्ण परिवारका लागि खाना तयार पारें। चक्कुले तरकारी काट्दा हातमा पनि थोरै काटेको देखेर खाना बनाउने काम सोचेभन्दा कठिन रहेछ भन्ने मलाई महसुस भयो । अस्तिदेखि भान्साको काममा लाग्नु परेकाले मैले पढाइप्रति ध्यान दिन सकेको छैन ।

तलका एकवचनका वाक्यलाई बहुवचनमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् :

उसले कृषि विषयक नयाँ प्रयोगशाला खोलेको रहेछ । मलाई पनि नयाँ कुरा सिक्ने रहर छ । तँलाई पनि सिक्ने रहर भए तँ र म सँगै सिकौंला । त्यसले त अस्तिदेखि नै सिक्ने काम सुरु गरेको रहेछ ।

आज्ञार्थक क्रियापदको प्रयोग गरी आफ्नो मिल्ने साथीलाई सुझाव दिँदै चार वाक्यमा एक अनुच्छेद लेख्नुहोस् ।

वाच्य परिवर्तन गर्नुहोस् :

आमाद्वारा भाइ बोलाइयो । आकाशमा जूनतारा देखिए। पुलिसद्वारा चोर समातियो । बाद्वारा औषधि खाइन्छ ।

तलका चारओटा जटिल वाक्यलाई आठओटा सरल वाक्य बनाएर लेख्नुहोस् :

मानिस सर्वश्रेष्ठ प्राणी हो त्यसैले उसले ज्ञान र विवेकको प्रयोग गर्नुपर्छ । जबसम्म हामीले आफूलाई नै चिन्दैनौँ तबसम्म हामी खुसी हुन सक्दैनौं। अरूको सद्गुण ग्रहण गर्नु राम्रो हो तर कसैका कुराको अन्धानुकरण गर्ने प्रवृत्ति भने हानिकारक हो । धर्ती सबैको साझा फूलबारी हो भन्ने उदार भावना भएका मानिसहरू सहनशील हुन्छन् ।

तल दिइएका अप्रत्यक्ष कथनका वाक्यहरूलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् :

चालकले बसभित्र चुरोट नखानुहोस् भनी आग्रह गरे । विद्यार्थीले म कक्षाभित्र आउन सक्छु भनेर शिक्षकसँग अनुमति माग्यो । चिकित्सकले बिरामीलाई आफ्नो स्वास्थ्यको नियमित परीक्षण गर्नुहोस् भनी सुझाव दिए। देश विकासका लागि युवावर्गमा नयाँ सोच आउनुपर्छ भनेर विज्ञहरू भन्छन् ।

आयुर्वेदका आठ अङ्ग के के हुन् ?

कायचिकित्सा र शल्यतन्त्रमा कुन कुन रोगको उपचार पद्धति प्रस्तुत गरिएको छ ?

शरीरमा रोगको प्रवेश हुनुको कारण के हो ?

आयुर्वेदले जीवनमा पूर्णायु जिउन के गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ ?

आयुर्वेदलाई आयुर्विज्ञान किन भनिएको हो ?

पाठ्य विषयका अतिरिक्त विद्यार्थीको क्षमता अभिवृद्धिका लागि आवश्यक खेलकुदलगायतका अन्य कार्यक्रमहरू पनि सञ्चालन गर्नुपर्ने विषय समेटी प्राचार्यलाई लेखिने निवेदनको नमुना तयार पार्नुहोस् । (मानौ तपाईंको नाम मिलन हो र विद्यालयको नाम गण्डकी मा.वि. हो ।)

पाण्डुलिपिको सम्पादन र भाषानुवाद गरेवापत पुरातत्त्व विभागको लेखा शाखाबाट पारिश्रमिक बुझिलिएको भरपाईको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

आफ्नो विद्यालयमा आयोजित सांस्कृतिक कार्यक्रमका सम्पूर्ण विषय समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन तयार पार्नुहोस् । (मानौ तपाईंको नाम सुजन हो र विद्यालयको नाम वागमती मा.वि. हो ।)

रित्तिएका ग्रामीण बस्ती र तिनको पुनः स्थापना शीर्षकमा १५० शब्दसम्मको टिप्पणी लेख्नुहोस् ।

दुनियाँलाई ठगेर आफू धनी बन्ने काम उद्यम होइन, अधम हो। उद्यमी हुनु भनेको आफूसँग
अरूलाई पनि धनी बनाउने काम हो ।

हेरौंला, त्यो हुरी भएर आउने छ

तिमी पात भएर पछ्याउने छौ ।

दिइएको रिपोर्ताजको अंश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

आजको युग प्रतिस्पर्धाको युग हो, एकाधिकारको होइन । हामीले राम्रा र उपयोगी वस्तुको उत्पादन गर्न सक्यौं भने बजारको समस्या हुँदैन । विश्वव्यापीकरणको आजको युगमा नेपाली संसारभर छरिएर रहेका छन् । विश्वको जुनसुकै कुनामा पुगे पनि नेपालीले आफ्नो मौलिकता र पहिचानलाई भुलेका छैनन्। उनीहरू उपलब्ध भएसम्म आफ्ना मौलिक वस्तुको उपभोग गर्न रुचाउँछन् । आज विश्वभर कृत्रिम र विषादीयुक्त खानपानका कारण अनेक रोग निम्तिएका छन् । नेपाल जस्तो प्रकृतिको सुन्दर देशमा हामीले अर्गानिक तथा प्राकृतिक वस्तुको उत्पादन गर्न सक्यौं भने हाम्रा उत्पादन संसारभर बिक्ने छन् ।

तलको अंश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

हकिङले पृथ्वीमा आइपर्ने सम्भावित विपत्तिबाट बच्न मानव समुदायलाई बारम्बार सचेत गराउने गर्थे । उनले परमाणुयुद्ध, विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि र प्रकृति विरुद्धका मानवीय गतिविधिका कारण पृथ्वीमा मानव जीवन खतरामा रहेको बताएका छन् । उनले यसतर्फ समयमै सचेत हुन आग्रह गरेका छन् । यस्तै उनले मानिसलाई कृत्रिम बुद्धिमतापूर्ण रोबोटको निर्माणमा सचेत हुनुपर्ने बताएका छन् । कृत्रिम बुद्धिमतापूर्ण रोबोट मानिसको दिमागका उपज हुन् तर यिनीहरूको स्मरण र विश्लेषणात्मक सामर्थ्य मानिसको भन्दा धेरै हुँदै गइरहेको छ । मानिसले गर्न सक्ने सबै काम यी यन्त्रहरू सजिलै गर्न सक्छन् । यसैले उनी कृत्रिम बुद्धिमतालाई नियन्त्रण गर्नुपर्ने मान्यता बारम्बार दोहोऱ्याइरहन्थे ।

'नेपाली पहिचान' संवादमा संलग्न वक्ताहरू मध्ये तपाईंलाई कसको विचार उचित लाग्छ ? तर्कसहित आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।

आफ्नो दृढ सङ्कल्प पूरा गर्न मानिस जतिसुकै सङ्घर्ष गर्न पनि तयार हुन्छ भन्ने कुरालाई 'विरहिणी दमयन्ती' कथाका आधारमा पुष्टि गर्नुहोस् ।

'एक चिहान' उपन्यासका पात्र सुरमान सुब्बा र गोदत्त प्रसादका दुश्चरित्रलाई उदाङ्ग पार्न शिवनारानले के कस्तो भूमिका खेलेका छन् ? स्पष्ट पार्नुहोस् । '

'मातृत्व' कथामा एकल महिलाको कस्तो मानसिकताको चित्रण गरिएको छ ? विवेचना गर्नुहोस् ।

सुशासनको महत्त्व

म र मेरो देश

विद्यार्थी र राजनीति