NEB Question Browser

दिइएको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम र दुईओटा तद्भव शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :

धेरै पहिले हल्सी घाम रहेको ठाउँमा घना जङ्गल थियो। त्यहाँ अनेक वन्यजन्तु थिए। गुफाको छेउमा सानो गाउँ थियो। त्यहाँ किसान बस्थे।

तलका वाक्यहरूलाई चारओटा सरल वाक्यमा विश्लेषण गर्नुहोस् :

मुगु जिल्लामा पर्ने रारा ताल नेपालको सबैभन्दा सुन्दर ताल मानिन्छ तर यातायातको असुविधाका कारण ओझेलमा परेको छ।

दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना (अक्षरीकरण) देखाई अक्षर सङ्ख्या लेख्नुहोस् :

वातावरणीय प्रदूषण यही गतिमा बढिरहने हो भने प्राणी तथा वनस्पतिका लागि निकै घातक हुने देखिन्छ। प्रदूषणका मुख्य कारण मानवीय व्यवहार तथा जीवनशैली भएकाले यसका लागि मानिसहरू नै बढी सचेत र जवाफदेही हुनुपर्ने देखिन्छ।

दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग र तीनओटा प्रत्यय लागेका शब्द टिपोट गर्नुहोस् र निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :

गाउँले जीवनको सामाजिक व्यवहार देखेर उनी हर्षित थिइन्। अरूको उपकार गर्दै सबैप्रति सदिच्छा प्रकट गर्ने र कसैलाई अपमान नगर्ने गाउँलेहरूको बानी उनलाई अनुकरणीय लाग्थ्यो। त्यस्ता कार्य सहरमा पनि हुन थालेको पाएर उनी उत्साहित देखिन्थिन्। त्यसलाई मानवीय प्रगति मानेर रमाउनु उनको विशुद्ध व्यक्तिगत स्वभाव थियो।

अभ्यस्त भूतकालका क्रियापदको प्रयोग गरी चार वाक्यमा आफ्नो बाल्यकालका बारेमा लेख्नुहोस्।

तलका वाक्यहरूलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुहोस्:

शिक्षकले विद्यार्थीलाई उनको पढाइ राम्रो भएको बताउनुभयो।
विद्यार्थीले शिक्षककै प्रेरणाबाट त्यस्तो भएको बताए।
शिक्षकले उनलाई मेहनत भएको भन्नुभयो।
विद्यार्थीले सधैँ मेहनत गरिरहने प्रतिज्ञा गरे।

जिन्दगी हाँसो, रोदन, दुःख, पीडा, करुणा, व्यथाले भरिएको सामूहिक भेल हो । आपत्, सुख र दुःख सबैलाई पर्छ ।

मरेपछि गरिने काजक्रिया र दानदक्षिणासम्बन्धी अष्टनारानको विचार तपाईँलाई कस्तो लाग्यो ? प्रतिक्रिया लेख्नुहोस् ।

दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा टुक्का पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :

हुने बिरुवाको चिल्लो पात बनेर ऊ सानैदेखि समाजमा अनुशासित व्यक्तिका रूपमा चिनिएको थियो। ठुलो भएपछि पनि ऊ सधैँ समाजमा नाक राख्नुपर्छ भन्दै दिन काट्थ्यो। भेला भएका गाउँका मानिसलाई सद्भावसहित सल्लाह दिन्थ्यो। सल्लाह नसुनी कानमा तेल हालेर बसेकालाई ऊ खोलो तर्नु लौरो बिर्सनु गयो भने अन्ततः पीडा भोग्न बाध्य भइन्छ भन्ने सम्झाउँथ्यो।

दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :

परदेशीहरू पैसाविहीन भएर डिङ्ग परेका बेला इमानदार नेपालीहरू भने स्वरोजगारसहित आत्मनिर्भर भएका फुरुङ्ग थिए। उनीहरू थोरै पुँजी पनि साना उद्योगमा खुरुखुरु परिचालन गर्न सक्रिय बनेका थिए।

‘ले’, ‘लाई’, ‘द्वारा’, ‘निम्ति’, ‘देखि’, ‘बाट’ र ‘मा’ विभक्ति लागेका कारक प्रयोग भएका आठओटा वाक्यमा आफ्नो गाउँ वा टोलमा आयोजित ‘सरसफाइ कार्यक्रम’ को वर्णन गर्नुहोस् :

तलका वाक्यलाई तृतीय पुरुषमा रूपान्तरण गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :

म सधैँ समयमै विद्यालय जान्छु। म अनुशासित भई पढ्छु। म गुरुहरूले भनेको मान्छु। म परीक्षामा सर्वोत्त्कृष्ट नतिजा ल्याई प्रथम हुन्छु।

राम्रो समाचार बन्नका लागि के के चाहिन्छ ?

तलका वाक्यहरूको वाच्य परिवर्तन गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :

वनभोज गइयो। नाचगान गरियो। साथीहरूसँग घुमियो। मनोरम दृश्यको फोटो खिचियो।

दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी समस्त शब्दको विग्रह र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :

आल्तुफाल्तु कुरामा चासो नदिइ बुबाआमाले भनेको काम गर्नु सबैको कर्तव्य हो । रातदिन मेहनत गर्न सके मात्र जीवन अनमोल हुन्छ भन्ने विश्वास गर्नुपर्छ । हामी आफ्नो ठाउँलाई महत्त्व दिएर आआफ्नो पेसामा समर्पित भई कामकाज गर्नुपर्छ । दुईजिब्रे मानिसका कुरालाई वास्ता गर्दा दुखैदुख पाइन्छ भने परिवारलाई मायाको त्रिवेणी ठानेर रमाउँदा भाग्योदयका ढोका खुला हुन्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

आमाको सपना के हो ? त्यो कसरी साकार हुन सक्छ ? 'आमाको सपना' कविताका आधारमा समीक्षात्मक उत्तर लेख्नुहोस् ।

कस्तो विषयवस्तु समाचार बन्न सक्छ ?

उपर्युक्त अनुच्छेदको उपयुक्त शीर्षक के हुन सक्छ ?

दिइएको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :

सपनामा दमयन्तीले नलको भाइ जुवाडी पुष्करको कालो मुहारमा सेता दन्तपङ्क्ति र रातो पहेँलो आँखा देखिन्। सपनामा पुष्करले उनलाई बोलाउँदै सिर सुम्सुम्याइरहेको थियो।

समाचारमा कस्तो भाषिक पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ ?